Czy nagrodę i premię uznaniową wlicza się do podstawy wymiaru wynagrodzenia za czas choroby i zasiłków?

Wszystko o zatrudnianiu i rozliczaniu cudzoziemców

Czy nagrodę i premię uznaniową wlicza się do podstawy wymiaru wynagrodzenia za czas choroby i zasiłków z ubezpieczenia społecznego (np. zasiłku chorobowego, opiekuńczego lub macierzyńskiego)?

Tak, o ile nie są one wypłacane za okresy pobierania świadczeń chorobowych.

Decydując o tym, czy premia uznaniowa lub nagroda ma wchodzić do podstawy wymiaru świadczeń chorobowych, trzeba odnosić się nie tylko do samej treści zakładowych regulacji płacowych, ale również do praktyki ich stosowania w firmie.

Jeżeli kalkulowanie wysokości i wypłata danego elementu pensji jest uzależnione od obecności pracownika w pracy, wówczas powinien on być wliczany do bazy obliczeniowej świadczeń chorobowych, nawet jeśli posiada on charakter uznaniowy (jak nagroda pieniężna czy niektóre rodzaje premii). Dotyczy to także sytuacji, w których zapisy umowy o pracę lub postanowienia wewnątrzzakładowych uregulowań nic o tym nie mówią.

W podstawie świadczeń chorobowych uwzględnia się składniki pensji, do których w myśl przepisów płacowych pracownik nie zachowuje prawa za okresy pobierania tych świadczeń. Do tej podstawy wlicza się też elementy płacowe, w stosunku do których przepisy wewnątrzzakładowe nie zawierają postanowień dotyczących zasad ich wypłaty za okresy pobierania świadczeń. W takim przypadku uznaje się bowiem, że nie przysługują za te okresy. Nierzadko zdarza się, że umowa o pracę i/lub zakładowe akty normatywne nic nie mówią o tym, czy konkretny element płacowy jest bądź nie jest zmniejszany za okresy otrzymywania świadczeń chorobowych i pojawiają się wątpliwości jak ustalić bazę obliczeniową tych świadczeń. W takich okolicznościach, jeśli pracodawca jest w stanie udokumentować, że wypłaca konkretny składnik pensji również za okres pobierania należności z ubezpieczenia społecznego, mimo że nie zawarł tej zasady w umowie o pracę lub przepisach dotyczących spraw płacowych, wówczas składnika tego nie uwzględnia się przy kalkulowaniu świadczeń chorobowych (por. ust. 295 komentarza ZUS do ustawy zasiłkowej).

 

Najnowsze publikacje z aktualnym stanem prawnym na 2018 r.

Warto w tym miejscu odwołać się do wyroku Sądu Najwyższego z dnia 3 sierpnia 2016 r., sygn. akt I UK 178/16, w którym podkreślono, iż nie ulega wątpliwości, że do podstawy wymiaru zasiłku chorobowego wlicza się nie tylko wypłacone pracownikowi premie ale i nagrody. W przypadku premii, a więc świadczenia o przewidzianych z góry, skonkretyzowanych i zobiektywizowanych oraz podlegających weryfikacji przesłankach nabycia prawa do niego, określenie zasad jej zmniejszania polega na ustaleniu tzw. reduktorów. W nawiązaniu do art. 41 ust. 1 ustawy zasiłkowej zmniejszenie premii za okres pobierania zasiłku chorobowego powinno więc sprowadzać się do ustalenia w przepisach płacowych (lub w umowie o pracę, jeśli ona jest źródłem uprawnień do premii), że za ten okres świadczenie nie przysługuje.

W przypadku nagrody kwestia wliczania bądź niewliczania jej do podstawy zasiłkowej jest bardziej skomplikowana. Pojawia się bowiem pytanie, w jaki sposób przepisy o wynagradzaniu (postanowienia umowy o pracę) mają przewidywać zmniejszenie świadczenia za okres pobierania zasiłku chorobowego, skoro nagroda jest świadczeniem przyznawanym pracownikowi na podstawie swobodnego uznania pracodawcy, a więc nie obowiązują żadne przesłanki nabycia prawa do niej, tak pozytywne jak i negatywne. Ustanowienie reduktora prawa do nagrody w postaci pozbawienia owego prawa za czas niezdolności do pracy spowodowanej choroba przemawiałoby za uznaniem świadczenia za premię. W przypadku nagrody hipotezą normy art. 41 ust. 1 ustawy zasiłkowej objęte są zatem sytuacje, gdy pracodawca przyznaje pracownikowi nagrodę, a następnie ją zmniejsza za okres pobierania zasiłku chorobowego (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 października 2006 r., III UK 89/06, OSNP 2007 nr 23-24, poz. 358).

W kontekście obecnego brzmienia art. 41 ust. 1 ustawy zasiłkowej, także w odniesieniu do premii i nagród dla ustalenia, czy ten składnik wynagrodzenia podlega wyłączeniu z podstawy wymiaru zasiłku, należy badać zarówno treść przepisów płacowych, jak i praktykę w ich stosowaniu przez pracodawcę. Skoro podstawę zasiłku chorobowego stanowi wynagrodzenie wypłacone pracownikowi w okresie przyjmowanym do ustalenia tejże podstawy (czyli w okresie poprzedzającym zachorowanie), to trzeba badać sposób realizacji przez pracodawcę zobowiązań do wypłaty danego składnika wynagrodzenia za czas choroby pracownika również w okresie poprzedzającym obecną niezdolność do pracy uprawnionego.

Nawet przy braku jakichkolwiek określonych przepisami przesłanek nabycia prawa do nagrody, możliwe jest w ustalenie w postępowaniu dowodowym, czy niezdolność do pracy spowodowana chorobą rzutowała na prawo pracownika do danego składnika wynagrodzenia. W takim przypadku należy badać, czy podejmując decyzję o przyznaniu i wypłacie nagrody, podmiot decydujący o tym zasięgał informacji o absencji chorobowej pracownika. O ile przy tym można mieć wątpliwości, czy niezdolność do pracy wywołana chorobą była przyczyną zmniejszenia nagrody za ten okres wtedy, gdy w ogóle nie doszło do przyznania świadczenia lub gdy nastąpiło wypłacenia tegoż składnika wynagrodzenia w niższej wysokości, o tyle sytuacja jest klarowna, gdy mimo absencji chorobowej pracownik otrzymał nagrodę i to w maksymalnej wysokości wynikającej z przepisów płacowych. W takim przypadku niewątpliwie niezdolność do pracy spowodowana chorobą nie wpływa na zmniejszenie świadczenia.

Artykuł był pomocny? Chcesz więcej takich publikacji?

Bądź zawsze na bieżąco!

Jeśli tak, kliknij powyżej "Lubię to" oraz "Messenger" a dołączysz do grona czytelników SerwisKadrowego.pl na facebooku i messengerze, aby być zawsze na bieżąco.