Rodzaje i okoliczności zwolnień od pracy udzielanych przez pracodawcę

Najnowsze Publikacje Z Aktualnym Stanem Prawnym Na 2018 r. - Wiedza z Najwyższej Półki - Sklep.SerwisKadrowego.pl

Przyczynami usprawiedliwiającymi nieobecność pracownika w pracy są zdarzenia i okoliczności określone przepisami prawa pracy, które uniemożliwiają stawienie się pracownika do pracy i jej świadczenie, a także inne przypadki niemożności wykonywania pracy wskazane przez pracownika i uznane przez pracodawcę za usprawiedliwiające nieobecność w pracy (§ 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 15 maja 1996 r. w sprawie sposobu usprawiedliwiania nieobecności w pracy oraz udzielania pracownikom zwolnień od pracy).

W poniższej tabeli wskazane są najpopularniejsze zwolnienia od pracy udzielane przez pracodawcę:

Urlop wypoczynkowy, w tym na żądanie
Termin/okres Czy przysługuje zapłata od pracodawcy

 

W myśl art. 154 § 1 K.p. urlop przysługuje w wymiarze:

·         20 dni – jeżeli pracownik jest zatrudniony krócej niż 10 lat,

·         26 dni – jeżeli pracownik jest zatrudniony co najmniej 10 lat.

Na mocy zaś art. 19 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, osobie zaliczonej do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności przysługuje dodatkowy urlop wypoczynkowy w wymiarze 10 dni roboczych w roku kalendarzowym. Prawo do pierwszego urlopu dodatkowego osoba ta nabywa po przepracowaniu jednego roku po dniu zaliczenia jej do jednego z tych stopni niepełnosprawności.

Urlop wypoczynkowy generalnie udzielany jest zgodnie z planem urlopu bądź uzgodnieniami stron, zaś w odniesieniu do 4 dni urlopu na żądanie w roku – stosownie do żądania pracownika.

Trzeba tu wspomnieć o pewnych zastrzeżeniach, np.:

·         młodocianemu uczęszczającemu do szkoły należy udzielić urlopu w okresie ferii szkolnych (jest to obowiązek pracodawcy),

·         na podstawie art. 163 § 3 K.p., obowiązkiem pracodawcy jest udzielenie na wniosek pracownika należnego mu za dany rok urlopu wypoczynkowego bezpośrednio po urlopie macierzyńskim. Jak czytamy w wyroku Sądu Najwyższego z 20 sierpnia 2001 r. (sygn. akt I PKN 590/00, OSNP 2003/14/336): „Pracodawca nie jest związany wnioskiem pracownika zawierającym propozycję terminu udzielenia mu urlopu wypoczynkowego. Jest jednak związany takim wnioskiem pochodzącym od pracownicy, która urodziła lub ma urodzić dziecko i chciałaby skorzystać z urlopu wypoczynkowego bezpośrednio po urlopie macierzyńskim.”.

 

Tak
Urlop szkoleniowy dla pracownika podnoszącego kwalifikacje zawodowe + zwolnienie go z całości lub części dnia pracy na czas niezbędny by punktualnie mógł on przybyć na obowiązkowe zajęcia oraz na czas ich trwania
 Termin/okres  Czy przysługuje zapłata od pracodawcy
6 dni – dla pracownika przystępującego do egzaminów eksternistycznych lub do egzaminu maturalnego bądź do egzaminu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe;

21 dni w ostatnim roku studiów – na przygotowanie pracy dyplomowej oraz przygotowanie się i przystąpienie do egzaminu dyplomowego.

Urlopu szkoleniowego udziela się w dni, które są dla pracownika dniami pracy, zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy.

 Tak
Badania lekarskie okresowe i kontrolne oraz szkolenia bhp
 Termin/okres  Czy przysługuje zapłata od pracodawcy
Na czas niezbędny w celu wykonania badań / szkoleń  Tak
Poszukiwanie pracy przez pracownika, któremu wypowiedziano umowę
Termin/okres Czy przysługuje zapłata od pracodawcy
2 dni robocze wolnego – w okresie dwutygodniowego i jednomiesięcznego wypowiedzenia lub

3 dni robocze – w okresie trzymiesięcznego wypowiedzenia, także w przypadku jego skrócenia na podstawie art. 361 § 1 K.p., tj. z wyłącznej inicjatywy oraz przyczyn pracodawcy.

 Tak
Urlop bezpłatny
Termin/okres Czy przysługuje zapłata od pracodawcy

 

Stosownie do uzgodnień stron, a w przypadku osoby powołanej do pełnienia z wyboru funkcji związkowej poza zakładem pracy, jeżeli z wyboru wynika obowiązek wykonywania tej funkcji w charakterze pracownika, na okres co do zasady wynikający z wniosku organizacji.

Za zgodą pracownika, wyrażoną na piśmie, pracodawca może udzielić pracownikowi urlopu bezpłatnego w celu wykonywania pracy u innego pracodawcy przez okres ustalony w zawartym w tej sprawie porozumieniu między pracodawcami.

 

Nie
Urlopy związane z rodzicielstwem
Termin/okres Czy przysługuje zapłata od pracodawcy

 

Stosownie do wniosku (w zależności od terminu jego złożenia), w wymiarze określonym w przepisach Opłacane zasiłkiem macierzyńskim za wyjątkiem wychowawczego
Zwolnienie na dziecko do lat 14
Termin/okres Czy przysługuje zapłata od pracodawcy

 

Jak stanowi art. 188 K.p., pracownikowi wychowującemu przynajmniej jedno dziecko w wieku do 14 lat przysługuje w ciągu roku kalendarzowego zwolnienie od pracy w wymiarze 16 godzin albo 2 dni.

Co ważne:

·       o  sposobie wykorzystania w danym roku przedmiotowego zwolnienia od pracy decyduje pracownik w pierwszym wniosku o udzielenie wolnego na opiekę złożonym w danym roku kalendarzowym (czyli to pracownik decyduje czy wolne wykorzysta w wymiarze godzinowym czy dziennym),

·         zwolnienie na opiekę przysługuje w wymiarze 2 dni albo 16 godzin w roku kalendarzowym bez względu na liczbę dzieci wychowywanych przez pracownika,

·         w sytuacji, gdy oboje rodzice dziecka są zatrudnieni, z wolnego od pracy może korzystać jedno z nich, co nie wyklucza możliwości podzielenia się „wolnym” przez rodziców (np. każdy z rodziców może wykorzystać po jednym dniu zwolnienia od pracy),

·         prawo do opieki nad dzieckiem nie przechodzi na kolejny rok.

Tak
Ślub pracownika
Termin/okres Czy przysługuje zapłata od pracodawcy

 

2 dni wolnego – stosownie do wniosku pracownika

Zgodnie ze stanowiskiem Departamentu Prawa Pracy MRPiPS z 7 marca 2012 r. okolicznościowe zwolnienie od pracy powinno zostać wykorzystane w czasie bezpośrednio związanym z wydarzeniem, które uzasadnia jego udzielenie. Istotny jest bowiem nie tylko związek przyczynowy, lecz także związek czasowy z danym wydarzeniem. Co do zasady okolicznościowe zwolnienie od pracy powinno zatem pokrywać się z datą zdarzenia lub zostać wykorzystane w niedalekim odstępie czasowym, jeżeli pracownik udowodni, że zwolnienie ma związek z wydarzeniem.

 

Tak
Ślub dziecka pracownika
Termin/okres Czy przysługuje zapłata od pracodawcy

 

1 dzień wolnego – stosownie do wniosku pracownika, w okresie pozostającym w związku z omawianą okolicznością

 

Tak
Urodzenie się dziecka pracownika
Termin/okres Czy przysługuje zapłata od pracodawcy

 

2 dni wolnego – stosownie do wniosku pracownika, w okresie pozostającym w związku z omawianą okolicznością

 

Tak
Zgon i pogrzeb małżonka, dziecka, matki, ojca, macochy lub ojczyma pracownika
Termin/okres Czy przysługuje zapłata od pracodawcy

 

2 dni wolnego – stosownie do wniosku pracownika, w okresie pozostającym w związku z omawianym zdarzeniem

 

Tak
Zgon i pogrzeb siostry, brata, teściowej, teścia, babki lub dziadka pracownika, a także innej osoby pozostającej na utrzymaniu pracownika lub pod jego bezpośrednią opieką
Termin/okres Czy przysługuje zapłata od pracodawcy

 

1 dzień wolnego – stosownie do wniosku pracownika, w okresie pozostającym w związku z omawianym zdarzeniem

 

Tak
Zwolnienie z obowiązku świadczenia pracy w związku z wypowiedzeniem umowy o pracę
Termin/okres Czy przysługuje zapłata od pracodawcy

 

Zgodnie z art. 362 K.p., w związku z wypowiedzeniem umowy o pracę pracodawca może zwolnić pracownika z obowiązku świadczenia pracy do upływu okresu wypowiedzenia

 

Tak
Zwolnienie z obowiązku świadczenia pracy w związku z powołaniem do zarządu zakładowej organizacji związkowej
Termin/okres Czy przysługuje zapłata od pracodawcy

 

Na okres kadencji w zarządzie zakładowej organizacji związkowej Tak, chyba, że okres tej nieobecności ma być bezpłatny zgodnie z wnioskiem zarządu zakładowej organizacji związkowej
Zwolnienie od pracy zawodowej związkowca na czas niezbędny do wykonania doraźnej czynności wynikającej z jego funkcji związkowej poza zakładem pracy, jeżeli czynność ta nie może być wykonana w czasie wolnym od pracy
Termin/okres Czy przysługuje zapłata od pracodawcy

 

W terminie wskazanym przez organizację związkową

 

Tak
Stawiennictwo na wezwanie organu właściwego w zakresie powszechnego obowiązku obrony
Termin/okres Czy przysługuje zapłata od pracodawcy

 

W terminie wskazanym w wezwaniu, na czas niezbędny w celu załatwienia sprawy będącej przedmiotem wezwania

 

Nie
Stawiennictwo na wezwanie organu administracji rządowej lub samorządu terytorialnego, sądu, prokuratury, policji albo organu prowadzącego postępowanie w sprawach o wykroczenia
Termin/okres Czy przysługuje zapłata od pracodawcy

 

W terminie wskazanym w wezwaniu, na czas niezbędny w celu załatwienia sprawy będącej przedmiotem wezwania

 

Nie
Stawiennictwo na wezwanie Najwyższej Izby Kontroli w charakterze świadka lub specjalisty

Najnowsze Publikacje Z Aktualnym Stanem Prawnym Na 2018 r. - Wiedza z Najwyższej Półki - Sklep.SerwisKadrowego.pl

 

Termin/okres Czy przysługuje zapłata od pracodawcy
W terminie wskazanym w wezwaniu, na czas niezbędny w celu załatwienia sprawy będącej przedmiotem wezwania

 

Nie
Wykonywanie czynności biegłego w postępowaniu administracyjnym, karnym przygotowawczym, sądowym lub przed kolegium do spraw wykroczeń
Termin/okres Czy przysługuje zapłata od pracodawcy

 

W terminie postępowania, łącznie nie więcej niż 6 dni w ciągu roku kalendarzowego

 

Nie
Uczestnictwo w posiedzeniu komisji pojednawczej w charakterze członka tej komisji
Termin/okres Czy przysługuje zapłata od pracodawcy

 

W terminie posiedzenia komisji pojednawczej, na czas niezbędny

Ww. komisje są powoływane wspólnie przez pracodawcę i zakładową organizację związkową, a jeżeli takowa w zakładzie nie działa, wówczas komisję powołuje się po uzyskaniu pozytywnej opinii pracowników

 

Nie
Uczestnictwo w posiedzeniu komisji pojednawczej w charakterze trony lub świadka w postępowaniu pojednawczym
Termin/okres Czy przysługuje zapłata od pracodawcy

 

W terminie posiedzenia komisji pojednawczej, na czas niezbędny

 

Tak
Przeprowadzenie obowiązkowych badań lekarskich i szczepień ochronnych przewidzianych przepisami o zwalczaniu chorób zakaźnych, o zwalczaniu gruźlicy oraz o zwalczaniu chorób wenerycznych
Termin/okres Czy przysługuje zapłata od pracodawcy

 

W terminie przeprowadzania badań, na czas niezbędny

 

Tak
Uczestnictwo członka Ochotniczej Straży Pożarnej (OSP) w działaniach ratowniczych
Termin/okres Czy przysługuje zapłata od pracodawcy

 

W terminie wskazanym w wezwaniu, na czas niezbędny w celu załatwienia sprawy będącej przedmiotem wezwania

 

Nie
Wypoczynek członka OSP po zakończeniu działań ratowniczych
Termin/okres Czy przysługuje zapłata od pracodawcy

 

Na czas niezbędny ustalony przez osobę kierującą działaniami

 

Nie
Uczestnictwo członka OSP w szkoleniu
Termin/okres Czy przysługuje zapłata od pracodawcy

 

W terminie wyznaczonych szkoleń, łącznie nie więcej niż 6 dni w ciągu roku kalendarzowego

 

Nie
Uczestnictwo członka GOPR w akcji ratowniczej
Termin/okres Czy przysługuje zapłata od pracodawcy

 

W terminie wskazanym w wezwaniu, na czas niezbędny w celu załatwienia sprawy będącej przedmiotem wezwania

 

Tak
Wypoczynek członka GOPR po zakończeniu akcji ratowniczej
Termin/okres Czy przysługuje zapłata od pracodawcy

 

Na czas niezbędny ustalony przez osobę kierującą akcją

 

Tak
Udział doraźnego członka ujętego na liście ministra właściwego do spraw transportu w postępowaniu Państwowej Komisji Badania Wypadków Kolejowych
Termin/okres Czy przysługuje zapłata od pracodawcy

 

W terminie postępowania, na czas wyznaczony przez przewodniczącego

 

Nie
Uczestnictwo członka ochotniczej drużyny ratowniczej działającej w brzegowej stacji ratowniczej Morskiej Służby Poszukiwania i Ratownictwa SAR w akcji ratowniczej oraz udziału w szkoleniach
Termin/okres Czy przysługuje zapłata od pracodawcy

 

W terminie wskazanym w wezwaniu, na czas niezbędny w celu załatwienia sprawy będącej przedmiotem wezwania bądź w terminie prowadzonych szkoleń, na czas niezbędny

 

Tak
Wypoczynek członka SAR po zakończeniu akcji ratowniczej
Termin/okres Czy przysługuje zapłata od pracodawcy

 

Na czas niezbędny ustalony przez osobę kierującą akcją

 

Tak
Wykonywanie obowiązku świadczeń osobistych innych niż wyżej wymienione
Termin/okres Czy przysługuje zapłata od pracodawcy

 

Na czas wykonania obowiązku świadczeń osobistych, w trybie i na warunkach przewidzianych w odpowiednich przepisach ( chodzi tu o wykonywanie różnego rodzaju prac doraźnych na rzecz przygotowania obrony państwa oraz zwalczania klęsk żywiołowych, nadzwyczajnych zagrożeń środowiska i likwidacji ich skutków)

 

Nie
Oddanie krwi przez krwiodawcę
Termin/okres Czy przysługuje zapłata od pracodawcy

 

Na czas oznaczony przez stację krwiodawstwa

 

Tak
Przeprowadzenie przez krwiodawcę zaleconych przez stację krwiodawstwa okresowych badań lekarskich, jeżeli nie mogą one być wykonane w czasie wolnym od pracy
Termin/okres Czy przysługuje zapłata od pracodawcy

 

W terminach przeprowadzania badań, na czas niezbędny

 

Tak
Przeprowadzenie zajęć dydaktycznych w szkole zawodowej, w szkole wyższej, w placówce naukowej albo w jednostce badawczo-rozwojowej, a także szkolenia na kursie zawodowym
Termin/okres Czy przysługuje zapłata od pracodawcy

 

Łącznie nie więcej niż 6 godzin w tygodniu lub 24 godziny w miesiącu

 

Nie
Udział członka działającej u pracodawcy rady nadzorczej w posiedzeniach tej rady
Termin/okres Czy przysługuje zapłata od pracodawcy

 

W terminie posiedzeń, na czas niezbędny

 

Nie
Wykonywanie sanitarnego odstrzału zwierząt
Termin/okres Czy przysługuje zapłata od pracodawcy

 

6 dni wolnego w danym roku kalendarzowym.

Na mocy art. 47c ust. 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt, osobie uprawnionej do wykonywania polowania wykonującej odstrzał sanitarny zwierząt przysługuje zwolnienie od pracy lub wykonywania zajęć służbowych w dniu, w którym wykonuje ten odstrzał.

Pracodawca lub przełożony jest obowiązany zwolnić od pracy lub wykonywania zajęć służbowych pracownika, żołnierza lub funkcjonariusza w terminie uzgodnionym z pracownikiem, żołnierzem lub funkcjonariuszem.

 

Tak
Obchodzenie świąt przez pracowników innych wyznań
Termin/okres Czy przysługuje zapłata od pracodawcy

 

Pracownik należący do kościołów i innych związków wyznaniowych, których święta religijne nie są dniami ustawowo wolnymi od pracy, ma prawo do dnia wolnego na uczestniczenie w obchodach swojego święta. Pracodawca może jednak uzależnić jego udzielenie od odpracowania wolnego w innym terminie.

 

Nie

 

Artykuł był pomocny? Chcesz więcej takich publikacji?

Bądź zawsze na bieżąco!

Jeśli tak, kliknij powyżej "Lubię to" oraz "Messenger" a dołączysz do grona czytelników SerwisKadrowego.pl na facebooku i messengerze, aby być zawsze na bieżąco.

Skomentuj artykuł

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *