Umowa zlecenia i o dzieło a szkolenia bhp i badania lekarskie

Informator Kadrowo - Płacowy 2018

Szkolenia bhp oraz lekarskie badania profilaktyczne są wymagane przy umowach zlecenia i o dzieło, jeśli przemawia za tym rodzaj wykonywanej pracy, a także warunki, w jakich ta praca jest świadczona. Potwierdza to wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 4 kwietnia 2013 r. (sygn. akt III AUa 935/12) oraz pismo Departamentu Prawnego GIP z dnia 8 sierpnia 2007 r., znak: GNP/426/4560-364/07/PE, w którym podkreślono, że:

„Przepis art. 304 Kodeksu pracy nie rozstrzyga, w jaki sposób obowiązek zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy z art. 207 § 2 Kodeksu pracy zostanie zrealizowany. Jeżeli rodzaj wykonywanej pracy, stopień zagrożeń związanych z warunkami pracy lub przebiegiem procesów jest tak znaczny, że wskazane jest, aby nawet do doraźnego wykonywania tych prac lub przebywania w tych warunkach były dopuszczane wyłącznie osoby fizyczne mające odpowiedni stan zdrowia i przeszkolone w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy, to pracodawca lub inny podmiot organizujący pracę może wymagać od osoby, z którą zawiera umowę cywilnoprawną (będącą podstawą wykonywania pracy przez samozatrudniającego), poddania się badaniu lekarskiemu lub szkoleniu w zakresie bhp. Wówczas osoba ta ma na podstawie art. 211 Kodeksu pracy obowiązek odbyć szkolenie i poddać się badaniom lekarskim.

Mając na uwadze obecne brzmienie art. 304 Kodeksu pracy, osoby prowadzące w zakładzie pracy lub w miejscu wyznaczonym przez pracodawcę na własny rachunek działalność gospodarczą mają obowiązek przestrzegania przepisów i zasad bhp na równi z pracownikami – w zakresie ustalonym przez pracodawcę (lub przedsiębiorcę niebędącego pracodawcą). (…)”.

Wszystko zależy zatem przede wszystkim od tego, jakie czynności są wykonywane w ramach danej umowy cywilnej, w jakim miejscu i w jakich okolicznościach.

W literaturze można spotkać się z poglądem, iż szkolenia bhp powinny być przeprowadzane dla wszystkich zatrudnianych zleceniobiorców. Najbezpieczniej w taki sam sposób podchodzić do badań lekarskich.

Kto ponosi koszty szkoleń bhp i badań lekarskich?

Jeśli chodzi o kwestię tego, kto ponosi koszty szkoleń bhp i badań lekarskich w przypadku umowy o charakterze cywilnoprawnym, to strony mogą ją uregulować dowolnie. Jeśli umowa tego nie rozstrzyga, należy przyjąć, że wydatki z tym związane obciążać powinny pracodawcę.

Czy opłacanie badań i szkoleń bhp generuje przychód?

Rozstrzygając poruszoną kwestię inaczej należy podejść do badań lekarskich a inaczej do szkoleń bhp.

Badania lekarskie

Zgodnie z art. 229 § 1 KP, wstępnym badaniom lekarskim podlegają:

  1. osoby przyjmowane do pracy,
  2. pracownicy młodociani przenoszeni na inne stanowiska pracy i inni pracownicy przenoszeni na stanowiska pracy, na których występują czynniki szkodliwe dla zdrowia lub warunki uciążliwe.

Stosownie do art. 229 § 2 KP, pracownik podlega okresowym badaniom lekarskim. W przypadku niezdolności do pracy trwającej dłużej niż 30 dni, spowodowanej chorobą, pracownik podlega ponadto kontrolnym badaniom lekarskim w celu ustalenia zdolności do wykonywania pracy na dotychczasowym stanowisku.

Stosownie do art. 229 § 6 KP badania, o których mowa w § 1, 2 i 5, są przeprowadzane na koszt pracodawcy. Pracodawca ponosi ponadto inne koszty profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownikami, niezbędnej z uwagi na warunki pracy.

W świetle powyższych przepisów, badania lekarskie w zakresie medycyny pracy są przeprowadzane na koszt pracodawcy jedynie w sytuacji, gdy osobą otrzymującą to świadczenie jest pracownik. A przypomnijmy, że zgodnie z treścią art. 12 ust. 4 KP, za pracownika uważa się osobę pozostającą w stosunku służbowym, stosunku pracy, stosunku pracy nakładczej lub spółdzielczym stosunku pracy.

Zatem w świetle powyższego, wartość pokrywanych przez podmiot zatrudniający kosztów badań lekarskich wchodzących w zakres profilaktycznej opieki zdrowotnej stanowi dla osób pracujących w ramach umowy cywilnoprawnej przychód z działalności wykonywanej osobiście, określony w art. 13 ustawy o PIT, od którego zakład pracy zobowiązany jest pobrać zaliczkę na podatek dochodowy.

Szkolenia BHP

W odniesieniu do pytania oznaczonego we wniosku nr 5, dotyczącego pokrycia przez Spółkę kosztów szkoleń BHP osobę zatrudnioną na umowę cywilnoprawną tut. Organ wyjaśnia, co następuje.

Zgodnie z art. 207 § 2 KP, pracodawca jest obowiązany chronić zdrowie i życie pracowników przez zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy przy odpowiednim wykorzystaniu osiągnięć nauki i techniki. Ponadto na podstawie art. 2374 § 1 KP, pracodawca zobowiązany jest zaznajamiać pracowników z przepisami i zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy dotyczącymi wykonywanych przez nich prac.

Stosownie do art. 304 § 1 KP, pracodawca ma w obowiązku zapewnić bezpieczne i higieniczne warunki pracy, o których mowa w art. 207 § 2, osobom fizycznym wykonującym pracę na innej podstawie niż stosunek pracy w zakładzie pracy lub w miejscu wyznaczonym przez pracodawcę, a także osobom prowadzącym w zakładzie pracy lub w miejscu wyznaczonym przez pracodawcę na własny rachunek działalność gospodarczą.

W świetle ww. przepisu pracodawca musi zapewnić bezpieczne i higieniczne warunki pracy również osobom, z którymi łączy go inny stosunek prawny niż umowa o pracę, np. kontrakt menedżerski, umowa zlecenia czy umowa o dzieło. Jednocześnie przepis nie rozstrzyga, w jaki sposób zostanie ten obowiązek zrealizowany.

Obowiązki pracodawcy związane z przepisami BHP wobec osób, które świadczą pracę na podstawie zawartych umów o charakterze cywilnoprawnym są zatem takie same, jak wobec osób, które pozostają z nim w stosunku pracy. Zatem obowiązek zapewnienia pracownikom bezpiecznych i higienicznych warunków pracy nie ogranicza się jedynie do osób świadczących pracę na podstawie stosunku pracy, ale dotyczy również osób świadczących pracę na innej podstawie niż stosunek pracy, jeżeli praca ta jest wykonywana w zakładzie pracy lub w miejscu określonym przez pracodawcę.

Przy czym, w myśl art. 21 ust. 1 pkt 11 ustawy o PIT, wolne od podatku dochodowego są świadczenia rzeczowe i ekwiwalenty za te świadczenia, przysługujące na podstawie przepisów o bezpieczeństwie i higienie pracy, jeżeli zasady ich przyznawania wynikają z odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw.

Zatem, otrzymane przez osobę zatrudnioną na umowę cywilnoprawną – w wyniku realizacji ustawowego obowiązku zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy – świadczenie rzeczowe w postaci szkolenia z zakresu BHP stanowi przychód osoby zatrudnionej na umowę cywilnoprawną z działalności wykonywanej osobiście, jednakże podlegający zwolnieniu z opodatkowania na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 11 ustawy o PIT.

 

Powyżej wyrażone poglądy znajdują potwierdzenie m.in. w interpretacjach indywidualnych:

  • Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z 27 kwietnia 2011 r. (sygn. IBPBII/1/415-71/11/MK),
  • Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z 27 maja 2014 r. (sygn. IBPBII/2/415-320/14/ŁCz),
  • Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 3 listopada 2017 r. (sygn. 0111-KDIB2-3.4011.106.2017.3.HK).

Skomentuj artykuł

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *